Gewone els Alnus glutinosa | Heijnen Planten

Rechtstreeks van de kweker
Kies zelf uw levermoment
Aangroeigarantie
Klanten beoordelen ons met 9.4/10

Planteigenschappen
Beschrijving
Aanplant en verzorging
Verpakken en versturen

Geslacht
Alnus (bekijk alle soorten)

Bloeimaanden
Februari, Maart

Bloeikleuren
Bruin, Rood

Mogelijkheden
Bermbeplanting, Bosbouw, Grote tuin, Oeverbeplanting, Parken, Straten

Grondsoort
Lemige grond, Lichte kleigrond, Lössgrond, Zandgrond, Zavelgrond

Standplaats
Halfschaduw, Zon

Winterhardheid
-40,0°C / -34,4°C, USDA zone 3

Vruchtdragend
Ja

Bladhoudend
Nee

Bladkleur
Groen

Doornen / stekels
Nee

Giftig
Meer informatie

Groeikracht
Sterk

Herfstkleur
Bruin, Geel, Groen

Klimaatboom (klimaatbestendig)
Nee

Kroonvorm
Kegelvormig, Ovaal

Nectarbron
Ja

PH-waarde
Neutraal tot licht zuur

Schors / bast
Gegroefd, Geschubd, Grijs

Toekomstboom
Nee

Verharding
Verdraagt geen verharding

Vogelbescherming en vogelvoer
Ja

Volwassen breedte (m)
6-12

Volwassen hoogte (m)
12-18

Windbestendig
Goed windbestendig

Baumart
Loofboom

Beschrijving

Alnus glutinosa

Alnus glutinosa, de Gewone els, is een inheemse loofboom die vaak langs sloten, vijvers en moerassige plekken groeit. Het geslacht Alnus staat bekend om het goed verdragen van natte grond en komt veel voor in landelijke gebieden. De naam Alnus glutinosa betekent kleverige els, omdat de knoppen en jonge twijgen een licht plakkerig gevoel geven. Een volwassen Gewone els wordt ongeveer 12 tot 18 meter hoog en 6 tot 12 meter breed, met een kegelvormige tot ovale kroon. Het blad is frisgroen, rond tot eirond, met een vrij stompe bladtop en een gladde tot licht gezaagde rand. In de herfst kleurt het blad geel tot bruin, soms blijft nog wat groen zichtbaar voordat het valt. De boom verliest in de winter al het blad en is dus niet groenblijvend. De Gewone els vormt geen doornen of stekels. Wel verschijnen in het voorjaar katjes en later kleine kegeltjes met zaden. Alnus glutinosa is een sterke, redelijk onderhoudsarme boom voor een natuurlijke tuin.

Belangrijke kenmerken van Gewone els (Alnus glutinosa)

In de late winter verschijnen mannelijke en vrouwelijke katjes met roodbruine tinten in februari en maart; frisgroen, rond tot eirond blad zorgt later in het jaar voor een dicht bladerdek dat veel beschutting geeft aan vogels en insecten.
Deze els is een belangrijke nectarbron voor bijen en trekt ook vlinders aan; de kleine kegelvormige vruchtjes bieden in de winter extra structuur en voedsel voor vogels.
De Alnus glutinosa is een sterke inheemse boom die uitstekend past in het Nederlandse landschap.
Standplaats liefst in volle zon of halfschaduw; goed windbestendig, maar verdraagt geen verharding rond de stam zodat wortels genoeg lucht houden.
Bij de soort Alnus glutinosa past natte, voedselrijke grond zoals leem, lichte klei, löss, zand of zavel met een neutrale tot licht zure pH; sterke groeikracht en een kegelvormige tot ovale kroon met grijze, geschubde en gegroefde schors en stevige takken geven een robuuste uitstraling; geen bekende giftige delen voor mens of dier.

Toepassing van de Alnus glutinosa in de tuin

Alnus glutinosa past goed in een ruime tuin met een vochtige plek, langs een sloot of vijver, maar ook in parken, straten en bermen. Gewone els (Alnus glutinosa) geeft snel structuur en hoogte in jonge aanplant en is daarom geliefd in bosbouw en grote landschappelijke beplantingen.

Geschikt voor bermbeplanting, oeverbeplanting, parken, straten en grote tuin.
Zeer winterhard tot ongeveer -40°C (USDA zone 3), daardoor betrouwbaar in strenge winters.
Goed te combineren met wilgen, populieren, berken, siergrassen en oeverplanten.
Heeft een mooie donkere stam, frisgroen blad en sierlijke elzenproppen als blijvende sierwaarde.
Wordt vaak toegepast om een natuurlijke, robuuste uitstraling in de tuin te geven.

Alnus glutinosa vormt zo een sterke en karaktervolle basis in elke tuinbeplanting. Beschikbare vormen van deze boom staan hieronder overzichtelijk genoemd:

Ideale plaatsing van een Alnus glutinosa

De Gewone els (Alnus glutinosa) groeit het beste op een lichte plek met zon tot halfschaduw. Een vochtige tot natte bodem past hier goed bij. Vooral langs sloten, vijvers en plassen komt deze els goed tot zijn recht. Belangrijke punten voor een goede standplaats zijn:

Voedzame, humusrijke grond
Lemige grond, zand, zavel, löss of lichte klei
Neutrale tot licht zure bodem
Geen verharding rond de stam
Goede afvoer én aanvoer van water

Door de juiste standplaats ontstaat een stevige boom met gezonde takken, frisgroen blad en een mooie, volle kroon. De boom past goed in parken, grote tuinen, langs straten, in bermen en in bosranden. De juiste plek bepaalt volledig hoe krachtig de els zich ontwikkelt.

Hoe plant ik een Alnus glutinosa aan?

Een gezonde groei van Gewone els (Alnus glutinosa) begint met goede grondbewerking. De bodem wordt diep losgemaakt en verrijkt met goed gemengde compost in de bestaande aarde. Zo ontstaat een vochtige maar goed doorlatende bodem met voldoende voeding. Dit helpt bij een krachtig wortelstelsel en betere opname van water. Boompalen geven steun tegen wind en beschermen fijne haarwortels, wat zorgt voor stabiele aangroei. Potgekweekte bomen kunnen het hele jaar worden geplant, behalve tijdens vorst. Bomen met kluit krijgen bij voorkeur een plek tussen eind oktober en eind april. Na aanplanten is rijkelijk water geven belangrijk, tot de boom zelf genoeg water uit de bodem haalt. Meer praktische tips staan in het stappenplan voor het aanplanten van bomen.

Het snoeien van een Alnus glutinosa

De Gewone els (Alnus glutinosa) heeft weinig snoei nodig, maar lichte vormsnoei helpt bij een sterke groei. Vooral dode, beschadigde, kruisende en sterk uitstekende takken vragen verwijdering, zodat kroon open en veilig blijft. Beste snoeiperiode is de winter, bij droog en niet te streng vriezend weer. Jaarlijkse controle en zo nodig snoeien is vaak voldoende. Voordelen van snoei zijn meer licht in de tuin, betere vorm en minder kans op takbreuk. Handig gereedschap is:

snoeischaar
takkenschaar
handzaag

Scherp en schoon gereedschap zorgt voor gladde wonden. Zonder tijdige snoei kunnen zware takken uitscheuren en minder mooie groei geven.

Het water geven van een Alnus glutinosa

De Gewone els (Alnus glutinosa) heeft veel water nodig. Vooral in de eerste jaren hoort de grond steeds vochtig te blijven. Rijkelijk water geven is beter dan elke dag een klein beetje. Beter één tot twee keer per week een lange gietbeurt dan kort sproeien. Water geven in de vroege ochtend of late avond beperkt verdamping, vooral in warme en droge periodes. Opgevangen regenwater is zeer geschikt, omdat dit zacht en natuurlijk is. Voor iedere gietbeurt is controle van de bodem belangrijk: voelt de grond op vingerdiepte nog vochtig, dan is extra water niet nodig. Overtollig water moet altijd goed kunnen wegzakken. Druppelslangen werken pas optimaal wanneer het wortelstelsel sterk is; direct na aanplant altijd ook sproeien.

Het bemesten van een Alnus glutinosa

Bemesten van Alnus glutinosa houdt de boom sterk en vol blad. Goede voeding geeft krachtige groei, rijke bloei en een lange levensduur. De wortels werken beter in een voedzame bodem en zorgen voor een stabiele boom. Naast mest is organisch materiaal belangrijk. Compost en bladmulch voeden het bodemleven, maken de grond luchtig en houden vocht langer vast. Altijd kiezen voor organische mest, omdat voeding dan rustig vrijkomt en de wortels niet verbrandt. Bemesting gebeurt het beste in het voorjaar en nog een keer licht in de zomer.

Na strooien van mest altijd regen of sproeien, vooral bij droog weer.
Zo komen voedingstoffen diep genoeg bij de wortels van Gewone els (Alnus glutinosa).

De bijzonderheden van een Alnus glutinosa

De Gewone els (Alnus glutinosa) valt op door de kleverige knoppen en jonge bladeren, die direct herkenbaar zijn bij aanraking. In het vroege voorjaar verschijnen slanke katjes, later gevolgd door kleine, harde kegeltjes die vaak de hele winter aan de takken blijven hangen. Deze opvallende vormen geven de boom in elk seizoen een eigen karakter in de tuin.