Gewone es Fraxinus excelsior

Rechtstreeks van de kweker
Kies zelf uw levermoment
Aangroeigarantie
Klanten beoordelen ons met 9.4/10

Planteigenschappen
Beschrijving
Aanplant en verzorging
Verpakken en versturen

Geslacht
Fraxinus (bekijk alle soorten)

Bloeimaanden
Mei

Bloeikleuren
Geel, Rood

Mogelijkheden
Bermbeplanting, Laanboom, Parken, Straten, Windsingel

Grondsoort
Lemige grond, Lichte kleigrond, Lössgrond, Veengrond, Zandgrond, Zavelgrond

Standplaats
Halfschaduw, Zon

Winterhardheid
-20,6°C / -17,8°C, USDA zone 6b

Vruchtdragend
Ja

Bladhoudend
Nee

Bladkleur
Groen

Doornen / stekels
Nee

Giftig
Meer informatie

Groeikracht
Sterk

Herfstkleur
Geel

Klimaatboom (klimaatbestendig)
Nee

Kroonvorm
Breed ovaal, Eivormig

Nectarbron
Nee

PH-waarde
Kalkrijk

Schors / bast
Bruin, Gegroefd, Grijs

Toekomstboom
Nee

Verharding
Verdraagt geen verharding

Vogelbescherming en vogelvoer
Nee

Volwassen breedte (m)
20-25

Volwassen hoogte (m)
25-30

Windbestendig
Goed windbestendig

Baumart
Loofboom

Beschrijving

Fraxinus excelsior

Fraxinus excelsior, in het Nederlands Gewone es, is een hoge loofboom met een brede, eivormige kroon. Het geslacht Fraxinus staat bekend om sterke, hoog opgroeiende bomen; excelsior betekent letterlijk hoge of verheven es en verwijst naar de forse, opgaande groei. De volwassen hoogte ligt rond 25 tot 30 meter, met een breedte van ongeveer 20 tot 25 meter. Daardoor is de Gewone es vooral geschikt voor grote tuinen of landschappelijke beplanting. De bladeren zijn geveerd, middelgroot en fris groen in de groeiperiode. In de herfst kleuren zij warm geel, wat de boom een rustige, natuurlijke uitstraling geeft. De Gewone es verliest in de winter het blad en is dus niet groenblijvend. Fraxinus excelsior vormt in de zomer en nazomer trossen met smalle, gevleugelde nootvruchten, maar geen stekels of doornen. De boom geldt als redelijk onderhoudsarm, omdat de natuurlijke kroonvorm zich vanzelf mooi ontwikkelt. Door de forse groei en de inheemse achtergrond past de Gewone es goed in landelijke tuinen en grotere groengebieden, waar een robuuste schaduwboom gewenst is.

Belangrijke kenmerken van Gewone es (Fraxinus excelsior)

In mei verschijnen onopvallende bloemen in geel en rood; na de bloei volgen trossen vruchten die belangrijk zijn voor vogels, terwijl het groene geveerde blad voor een rustige, natuurlijke uitstraling zorgt.
De Fraxinus excelsior is een bekende inheemse boom die goed aansluit bij het Nederlandse landschap.
Deze boom trekt vooral vogels aan als voedsel- en schuilplek; voor vlinders en bijen is Fraxinus excelsior minder interessant als nectarbron.
Een standplaats in zon of halfschaduw past goed, de boom is sterk windbestendig maar verdraagt geen verharding rond de stam.
Groei is krachtig op luchtige lemige grond, lichte klei, löss, veen, zand of zavel met liever kalkrijke bodem.
Schors is grijsbruin en gegroefd, met een brede ovale tot eivormige kroon; van giftigheid is weinig bekend, toch blijft voorzichtigheid met plantendelen verstandig.

Toepassing van de Fraxinus angustifolia 'Raywood' Hoogstam in de tuin

In een ruime tuin zorgt Fraxinus angustifolia 'Raywood' Hoogstam voor een duidelijke structuur en een sterke verticale lijn. Deze smalbladige es staat mooi langs een oprit, als laanboom langs een pad of in een rij bij de erfgrens. Ook parken, pleinen en brede straten krijgen met deze boom een rustig en gelijkmatig beeld. De soort is winterhard tot ongeveer -15 °C en past daardoor goed in een klimaat met koude winters. Door de smalle kroon is een combinatie mogelijk met siergrassen, heesters en vaste planten met rustige kleuren. De grootste sierwaarde ligt in het fijne blad en de diepe roodpaarse herfstkleur, die lang aan de takken blijft zitten.

Toepasbaar als laanboom, solitair in grote tuin, in parken en langs straten
Winterhard tot circa -15 °C, geschikt voor een koudere winter
Goed te combineren met siergrassen, heesters en rustige vaste planten
Fijn, smal blad en opvallende roodpaarse herfstkleur als belangrijkste sierwaarde
Geeft sterke verticale lijnen en een rustig, gelijkmatig beeld in de tuin

Fraxinus angustifolia 'Raywood' Hoogstam brengt zo structuur en kleur in veel verschillende tuinsituaties, vooral in de vorm van de Smalbladige es (Fraxinus angustifolia 'Raywood').

Ideale plaatsing van een Fraxinus excelsior

De Gewone es (Fraxinus excelsior) groeit het beste op een lichte, open plek in zon of halfschaduw. Een standplaats met voldoende licht zorgt voor een volle kroon, gezonde groei en fris groen blad. Ideale omstandigheden zijn een voedzame, kalkrijke bodem die goed water vasthoudt maar ook water afvoert. Vooral lemige grond, lichte klei, löss, veen, zand en zavel passen goed, zolang de grond niet langdurig droog of juist volledig verzadigd is. Verharding rond de stam past niet, omdat de wortels lucht en ruimte nodig hebben. Door de sterke windbestendigheid is deze boom zeer geschikt voor:

lanen en straten
bermbeplanting
parken en windsingels

Alleen met een passende standplaats komt de boom echt tot zijn recht.

Hoe plant ik een Fraxinus excelsior aan?

Een goede start voor Gewone es (Fraxinus excelsior) begint met grondbewerking. De bodem wordt diep losgemaakt, minimaal zo ruim als de kroon, zodat wortels lucht, water en voeding vinden. Meng bestaande aarde met compost voor een voedzame, goed doorlatende structuur. Dit voorkomt natte voeten en uitdroging.

Gebruik één of twee boompalen aan de windzijde voor steun.
Boomband zorgt dat stam stil blijft terwijl haarwortels rustig aangroeien.

Bomen uit pot zijn jaarrond te planten, behalve tijdens vorst. Bomen met kluit passen het best tussen eind oktober en eind april. Na aanplant volgt steeds een rijke watergift tot de boom stevig geworteld is. Extra tips in het stappenplan voor het aanplanten van bomen.

Het snoeien van een Fraxinus excelsior

De Gewone es (Fraxinus excelsior) blijft sterk en veilig met regelmatige snoei. Deze boom vraagt snoei in de winter, bij voorkeur in januari of februari. Dan is de sapstroom rustig en herstelt elke wond beter. Snoei eens per jaar is meestal genoeg. Belangrijk is vooral het weghalen van dode, beschadigde, kruisende en naar binnen groeiende takken. Zo blijft de kroon open en komt licht diep in de boom. Dit geeft gezonde groei en minder kans op afbrekende takken.

Snoeizaag voor dikkere takken
Snoeischaar voor dunne takken
Schone, scherpe messen voorkomen rafelige snoeiwonden

Zonder tijdige snoei kunnen zware takken uitscheuren en gevaar of schade geven.

Het water geven van een Fraxinus excelsior

Gewone es (Fraxinus excelsior) heeft een hoge waterbehoefte en staat graag in gelijkmatig vochtige grond. In droge, warme periodes is extra water belangrijk, omdat deze soort langdurige droogte slecht verdraagt. Beter één keer rijkelijk water geven dan elke dag een klein beetje, zodat wortels dieper de grond in groeien. De beste tijd voor water geven is vroeg in de ochtend of later in de avond, wanneer verdamping lager is. Opgevangen regenwater is heel geschikt. Voor elke gietbeurt is controle van de bodem belangrijk: voelt de grond nog vochtig, dan is extra water niet nodig. Overtollig water moet goed kunnen wegzakken. Druppelslangen werken pas optimaal wanneer de boom volledig is ingeworteld, daarom in de eerste jaren ook altijd extra sproeien.

Het bemesten van een Fraxinus excelsior

Een sterke groei en volle kroon vragen om regelmatige voeding. Bemesting helpt Gewone es (Fraxinus excelsior) bij het vormen van gezond blad en stevige takken. Organische mest geeft langzaam voeding af en houdt de boom langdurig in balans. Extra organisch materiaal, zoals compost, verrijkt de bodem en voedt het bodemleven. Daardoor blijft de grond luchtig en houdt deze beter vocht vast. Handige richtlijn voor bemesting:

in het vroege voorjaar een gift organische mest rond de wortelzone
in de zomer een lichte nabehandeling bij sterke groei
altijd uitstrooien op vochtige bodem
bij droog weer na het bemesten de boom goed sproeien, zodat voedingsstoffen in de grond trekken

De bijzonderheden van een Fraxinus excelsior

Gewone es (Fraxinus excelsior) valt op door een snelle groei en een luchtige, open kroon, waardoor veel licht op de grond blijft vallen. Deze boom is een vertrouwde verschijning in lanen en bossen, waar de sierlijke takken in de winter een duidelijk silhouet vormen. Het blad verschijnt vaak later in het voorjaar en verkleurt in de herfst mooi goudgeel, wat voor een rustig en natuurlijk beeld zorgt in de tuin.